به عملیات انشعاب گیری در لوله ها و تانک های حاوی سیالات پرفشار (نفت ، گاز، مشتقات نفتی، پتروشیمی و حتی آب ودیگر سیالات (در حالتی که خط یا مخزن ، حامل جریان و سیال باشد ، عملیات اتصال گرم یا انشعاب گرم  هات تپ( HOT-TAP) گفته می شود.

در روش هات تپ، که اکثراً برای اتصال شبکه های جدید الاحداث سیال به شبکه ها و خطوط لوله حاوی سیال قدیم و یا بعضاً انجام پاره ای از تعمیرات، بدون قطع جریان سیال انجام می پذیرد ، با دستگاه های خاصی لوله را سوراخ نموده و به خط جدید وصل می کنند .این عملیات که نتیجه آن اتصال یک شیر به انتهای انشعاب گرفته شده می باشد ، از عملیات های حساس و دقیق خط لوله می باشد و در صورت عدم رعایت ضوابط و نکات فنی وایمنی و استفاده از نیروهای غیر متخصص و غیر مجرب امکان بروز حوادث ناگوار محتمل است. اجرای این عملیات شامل جوشکاری اتصالات مورد استفاده ، نصب شیر هات تپ و انجام عملیات برشکاری بوسیله دستگاه های هات تپ می باشد.

دستگاه هات تپ یک اتصال موقتی روی خطوط لوله است که هم زمان با انجام انشعاب گیری گرم، آب بندی مجموعه را نیز بر عهده دارد و به این ترتیب ضمن این که سیال درون لوله و انشعاب ایجاد شده در جریان است، اما به مشکلاتی نظیر نشتی سیال و از این دست برنمی خوریم. دستگاه هات تپ دارای یک شفت پیشرونده و عقب رو است که کاتر و سایر اتصالات برنده خط لوله از طریق حرکت آن با لوله درگیر می شوند. در این فرایند کاتر ضمن درگیری با لوله با استفاده از الماسه های خود ضمن حرکت دورانی لوله را می برد و این فرایند تا برش کامل جداره لوله به سایز مورد دلخواه انجام میشود. فرایند آب بندی مجموعه توسط آداپتور دستگاه هات تپ انجام می شود. این دستگاه که کاتر را در خود جای می دهد به وساطت یک گسکت روی ولو نصب شده بر اتصال سه راهی نصب می شود و به این ترتیب مانع خروج سیال از درون مجموعه حین انشعاب گیری گرم خط لوله می شود.

برای انشعاب گرفتن از خط ، ابتدا فیتینگ مناسب به خط لوله جوش داده می شود با توجه به نسبت قطر انشعاب به قطر خط اصلی از اتصالات مختلفی استفاده می شود . این فتینگ ها که همه به خط حامل سیال پر فشارجوش داده می شوند ، یکی از مهم ترین اجزاء و وسایل عملیات اتصال گرم می باشد و به دو گروه اتصالات زینی SADDLE-NIPPLE و اتصالات Split-Tee تقسیم می گردند . بعد از نصب قطعه و تراز نمودن آن جوشکاری آغاز می گردد.

جوشکاری در این روش مطابق استانداردAPI 1104  بوده و الکترودها و روش جوشکاری از این استاندارد پیروی می کند.

پس از اتمام جوشکاری و نصب ولو روی اتصال، دستگاه هات تپ به روش مکانیکی روی ولو نصب می شود و ضمن آنالیز کلیه متغیرها عملیات پیشروی شفت و متعاقب آن برش گرم لوله انجام می شود. در این عملیات آن چه بیش از همه اهمیت دارد توان و قدرت کافی دستگاه هات تپ در پیشبرد عملیات بدون بروز ایراد است. مواردی که می بایست دستگاه هات تپ واجد آن باشد را می توان به شرح زیر برشمرد:

·        دستگاه هات تپ در جداره و در قسمت اتصال قطعات آن روی همدیگر باید فاقد هر گونه شکاف یا سوراخ باشد، چرا که وجود این معایب باعث بروز نشتی، افت فشار سیال و معطل ماندن عملیات هات تپ می شود. ضمن آن که در این صورت مواد شیمیایی ساطع شده از خط لوله می توانند منشأ آسیب و خطر باشند. این مواد اغلب مستعد احتراق هستند و در صورت مجاورت با دمای بالا یا هر گونه جرقه و منبع آتش زایی می توانند مصائبی جبران ناپذیر به همراه داشته باشند. همچنین برخی مواد شیمیایی درون لوله خطرناک هستند و تماس لمسی یا استنشاق آن ها می تواند به قیمت آسیب بر ایمنی و سلامت نیروی کار تمام شوند. از این رو باید در این خصوص توجه ویژه داشت.

·        دستگاه هات تپ باید متناسب با فشاری باشد که از ناحیه سیال و خود عملیات انشعاب گرم بر آن وارد می شود. تست فشار دستگاه پیش از انجام عملیات توصیه می شود.

·        دستگاه هات تپ باید نسبت به دمای سیال نیز مقاومت کافی را داشته باشد تا حین انجام عملیات دچار خرابی در آن نشویم.

·        دستگاه هات تپ باید در قبال سایز انشعاب نیز تناسب لازم را داشته باشد. برندهای تولید کننده این محصول، برای انشعاب های متفاوت مدل های متنوعی از دستگاه هات تپ را تولید می کنند. باید توجه داشت که برای هر انشعابی از مدل دستگاه هات تپ متناسب با آن استفاده شود. در غیر این صورت به مشکلاتی برخواهیم خورد. چه بسا اهمال یک پیمانکار در انتخاب دستگاهی با ظرفیت استاندارد کمتر از سایز انشعاب عملیات جاری باعث بروز ایرادات و خسارات مالی و جانی به مجموعه شود.

موارد ذکر شده اهم شاخص هایی هستند که دستگاه هات تپ می بایست در بر داشته باشد تا از طریق آن بتوان عملیات انشعاب گرم را به بهترین و باکیفیت ترین شکل ممکن به انجام رساند.

در خصوص هر یک از الزامات فوق اتخاذ تدابیر ویژه مهندسی و اجرایی ضروری است. مجری هات تپ باید نسبت به صحت و سقم دستگاه خود و نیز مناسب بودن آن برای انجام عملیات انشعاب گیری اطمینان داشته باشد. بخشی از این اطمینان مربوط به کیفیت دستگاه و قدرت عملکردی آن می باشد که بر حسب اعتبار سازنده آن سنجیده می شود. بدیهی است که مجریان و پیمانکاران هات تپ به سراغ دستگاه ها و برندهایی خواهند رفت که آزمون خود در زمینه انجام عملیات هات تپ را پس داده اند. اما بخش دیگر در خصوص تناسب دستگاه با شرایط فنی کار است. هر چقدر که دستگاه دارای کیفیت بالا و از برندی صاحب نام باشد، در صورتی که مناسب برای انجام عملیات مشخصی نباشد و یا تنظیمات آن ناشینه انجام شده باشد، طبیعتاً در پیشبرد عملیات به مشکل خواهیم خورد.

برای مثال ساز و کار نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه دستگاه باید مناسب باشد؛ بسیاری از مجریان پس از اتمام عملیات دستگاه را در انبار به حال خود رها می کنند و تا پروژه بعدی هیچ سر و کاری با آن نخواهند داشت. این امر یک خطای فنی محسوب می شود. دستگاه باید مورد بازرسی مکرر قرار گیرد و در صورت فرسایش ناشی از عدم استفاده باید تمهیدات لازم جهت ممانعت از آن انجام شود. وجود درز و شکاف، کند شدن حرکت شفت و مواردی از این دست از عوارض فقدان یک مکانیزم نگهداری و تعمیرات مناسب روی دستگاه خواهند بود.

دستگاه هات تپ باید توان تحمل فشار سیال را داشته باشد. در شرایطی که قرار است دستگاه تحت فشاری بیشتر از حد مجاز خود قرار گیرد دو راه حل بیشتر وجود ندارد؛ یا این که اگر امکان پذیر است با استفاده از ساپورت ها و تجهیزات تقویتی و پشتیبان بر ضریب مقاومت دستگاه افزوده شود، و یا این که با صراحت و صداقت عدم امکان انجام عملیات انشعاب گیری به درخواست کننده اعلام شود. پیمانکار اجازه ندارد بدون اطمینان از نتیجه کار نسبت به انجام عملیات هات تپ اعلام آمادگی کند.

نکته دیگر این که چنان که می دانیم برندهای مختلف تولید کننده دستگاه، برای هر دامنه سایز انشعابی مدل خاص آن را تولید می کنند و از این رو می بایست بر حسب سایز انشعاب بهترین و مناسب ترین دستگاه هات تپ را برای انجام عملیات برگزید. دلیلی ندارد برای انشعاب گیری 6 اینچ از دستگاهی استفاده شود که حد مجاز انشعاب گیری آن با 18 اینچ آغاز می شود. عکس این قضیه نیز صادق است  و برای سایزهای انشعاب بزرگ اجازه استفاده از دستگاه های مناسب برای سایزهای کوچک را نداریم. پیمانکاران ممکن است کاستی های ناشی از فقدان دستگاه هات تپ مناسب برای انجام عملیات را با طرفندهایی برطرف کنند، حال آن که اگر این رویه بر خلاف استاندارد انجام عملیات باشد عملی غیر حرفه ای و غیر اخلاقی محسوب می شود. 

شرکت پیشگام صنعت ابزار ضمن این که نمایندگی فروش و واردکننده دستگاه های هات تپ شرکت میراژ در مدل های متفاوت می باشد خود نیز با توجه به ابداعاتی که صورت داده است قادر به توانمندسازی و افزایش ظرفی عملیاتی این دستگاه ها است و از این رو مشتریان گرامی می توانند ضمن برقراری تماس و اخذ مشاوره بهترین و مناسب ترین دستگاه برای عملیات های انشعاب گیری گرم را انتخاب کنند. در صورتی که دستگاه هات تپ موجود بوده اما نیاز به انجام تعمیرات، اقدامات اصلاحی، توانمندسازی و مواردی از این قبیل بود نیز شرکت پیشگام صنعت ابزار آمادگی کامل جهت ارائه این دست خدمات را دارد.

 

هات تپ- دستگاه هات تپ- hot tap